مقالات همایش ها | پایان نامه ها | پژوهش-ترجمه | آزمون ها
لیزر در دندان پزشکی

لیزر در دندان پزشکی

دکتر فاطمه احمدی متمایل - استادیار بخش بیماری های دهان دانشکده دندان پزشکی همدان
محدثه مرکزی مقدم - دانشجوی دندان پزشکی دانشکده دندان پزشکی همدان
مقدمه
ليزر نور تك رنگي است كه طول موج خاصي دارد و پرتوهاي آن موازي است . ليزر ها انرژي متمركزشده را در ميان نوك فيبرنوري به بافت انتقال ميدهند . سه نوع ليزر در دندان پزشكي استفاده مي شود : ليزر Carbon dioxide CO2 ، ليزر اربيوم ، ليزر ديود.
از سال 1970 ليزر CO2 ‌ به عنوان وسيله اي موثر در برداشت ضايعات مخاطي دهان استفاده مي شود .
فوايد درمان با ليزر شامل : برداشت انتخابي اپيتليوم ، حداقل آسيب به بافت سالم اطراف ، ترميم عالي زخم ، حداقل اسكار ، نتيجه خوب فانكشنال ، عدم آسيب به پالپ دندان ، آنتي ميكروبيال و پذيرش بهتر توسط بيمار است.
معايب آن شامل : قيمت بالا ، نياز به دوره آموزشي و زمانبر بودن آن است .
در اين مطالعه به بررسي و فالواپ بيماراني مي پردازيم كه ضايعه ي مخاط آنها با استفاده ازليزر درمان شده بود و بررسي ميزان عودضايعه آنها در  مقايسه آن با روش هاي معمول جراحي.
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی

فیزیک لیزر
زمانی که نور به جسم برخورد می کند یا دچار شکست می شود یا جذب آن می شود. اگر جذب شود انرژی آن باعث افزایش سطح انرژی اتم های آن ماده می شود و  الکترون به سطح انرژی بالا تر پرش می یابد و اتم برانگیخته می شود.وقتی توسط تحریک فوتون ، این الکترون به سطح انرژی پایین می آید ، انرژی جذب شده را بصورت فوتون آزاد می کند. این 2 فوتون به 2 اتم برانگیخته دیگر برخورد میکنند و حاصل 4 فوتون است و به همین ترتیب.... . در یک فضای کوچک این زنجیره تولید فوتون ها با سرعت نور باعث ایجاد نور بسیار قوی، تک رنگ ، با یک طول موج خاص و یکپارچه می شود که لیزر نام دارد.1
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی

کاربرد لیزر در اندودانتیکس
1-    درمان افزایش حساسیت پالپ2 :
لیزر توسط 2 مکانیسم در درمان افزایش حساسیت پالپ کمک می کند:
یکی اثر مستتقیم بر فعالیت الکتریکی الیاف عصبی داخل پالپ دندان که باعث دپلاریزه شدن  c-fiber و عدم انتقال درد می شود3.
و نیز با ذوب کردن توبول ها و کریستالیزیشن مجدد آن ها باعث تغییر در ساختار توبول عاجی و کاهش نفوذپذیری عاج می شود4.
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی
2-    تشخیص ضایعات پالپی
از لیزر داپلر فلومتری استفاده می شود. اشعه لیزر به طور مستقیم به تاج دندان تابیده می شود و به عروق خونی موجود در پالپ می رسد، حرکت گلبول های قرمز خون باعث ایجاد تناوب و پراکندگی در اشعه و برگشت تعدادی از آن ها می شود. نور منعکس شده برای تشخیص میزان وایتالیتی پالپ انداره گیری می شود. در دندان هایی که به تازگی دچار تروما شده اند یا حین جراحی ارتوگناتیک آسیب دیده اند و حس درد خود را از دست داده اند اما جریان خون و وایتالیتی خود را حفظ کرده اند این تست بسیار کاربرد دارد چون وابسته به حس بیمار نیست.5
3-    پوشش پالپ
کلسیم هیدروکسید در برخورد مستقیم با پالپ لایه ی نکروزی ایجاد می کند، توسط لیزر عاج منطقه کوچک اکسپوز نرم و مجددا سفت می شود و ناحیه اکسپوز بسته می شود بعد روی آن ناحیه کلسیم هیدروکسید می گذارند تا با عدم تماس با پالپ باعث عاج سازی شود خود لیزر به شکل مستقیم نیز باعث تحریک عاج سازی می شود و نیز منطقه اکسپوز را استریل می کند.6
4-    تمیز کردن کانال ریشه
مواد در دسترس برای تمیز کردن داخل کانال دارای اثر ضد باکتریایی محدود هستند . اشعه لیزر پر توان خاصیت باکتریوسیدی و برداشت لایه اسمیر حاصل از تمیز کردن مکانیکی دیواره کانال را دارد اما گرمای زیادی تولید می کند7. پس اگر بتوان از لیزر کم توان استفاده کرد انرژی لازم برای تخریب باکتری و خطر آسیب به PLD هم کمتر می شود. نوعی ماده رنگی به داخل کانال تزریق می کنند ، باکتری ها ان را جذب می کنند ، لیزر کم توان را به دندان می تابانند، اشعه لیزر کم توان با فعال کردن این رنگ و تولید رادیکال آزاد باعث آسیب به غشا و DNA  میکروارگانیسم ها می شود و اثر کشنده بر باکتری ها دارد که به این فرایند lethal laser photosensitization گویند3.

کاربرد لیزر در دندان پزشکی زیبایی

1-    تشخیص( لیزر فلورسنت ) و برداشت پوسیدگی
وقتی نور لیزر به مناطق پوسیده دندان تابیده شود متابولیت باکتری ها در طول موج خاص شروع به تابش نور فلورسنت می کند . و به این ترتیب به تشخیص مناطق پوسیدگی کمک می کند8.
هنگامی که لیزر به دندان تابانده می شود ، گرم شدن موضعی آب موجود در بافت باعث انبساط ناگهانی و انفجار در مایع و از جا کندن قطعات و برداشت مناطق پوسیدگی می شود9.
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی
2-    کاهش پوسیدگی عود کننده
لیزر با تغییر ساختاری مینا و عاج ریشه باعث کاهش پوسیدگی عود کننده می شود. 10و 9
3-    کیور مواد رستوریتیو
از لیزر ها به طور مثال لیزر آرگون برای پلیمریزیشن موادی که فعال کننده حساس به نور لیزر دارند استفاده می شود.11
4-    سفید کردن دندان ها
ژل bleaching  روی دندان گذاشته می شود و توسط نور لیزر فعال می شود و مواد رنگی را چلاته می کند و باعث سفیدی دندان ها می شود. 12
لیزر KTP هم با عث انهدام رنگدانه تتراسایکلین می شود (هنوز بطور کامل به اثبات نرسیده است)

کاربرد لیزر در جراحی
لیزر در جراحی های پیش پروتزی، برداشت ضایعات خوش خیم و بد خیم و برداشت ضایعات عروقی بویژه در بیماران با مشکلات انعقادی کاربرد دارد.
لیزر می تواند بافت نرم را بطور سطحی برداردبدون آنکه به بافت های اطراف آسیب وارد کند پس حد اقل ادم و درد و اسکار را بعد از عمل خواهد داشت و همچنین با انقباض عروق باعث کاهش خونریزی می شود.13 چون لیزر قادر است اپیتلیوم را بطور انتخابی بردارد پس روش مناسبی در درمان ضایعات اینترااپیتلیالی مثل لکوپلاکیای دهانی است.
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی
در یک مطالعه 25 ساله از سال 1976- 2001 ، تعداد 200 بیمار با 282 لکوپلاکیای دهانی تحت درمان با لیزر CO2 قرار گرفتند. ترمیم زخم ها در 4 هفته کامل شد و بافت ترمیم یافته از نظر کلینیکی و هیستولوژیک تفاوتی با بافت نرمال نداشت. در فالوآپ های بعدی 89% موارد عود نداشت . در 9.9% موارد عود موضعی مشاهده شد و تنها در 3 مورد SCC اتفاق افتاده بود.14
برای درمان ضایعات دهانی جراحی با تیغ، کرایو و لیزر هر سه نتیجه خوبی را میدهد. اما مزایای لیزر شامل برداشت انتخابی بافت معیوب، حد اقل آسیب به بافت سالم اطراف ، ترمیم عالی زخم با حد اقل اسکار ، نتیجه خوب فانکشنال، زمان کار کوتاه تر، کاهش خونریزی و تورم و درد بعد از عمل و عدم نیاز به درمان دارویی است.15

کاربرد لیزر در دندان پزشکی اطفال
لیزری که در کودکان استفاده می شود به علت تحرک کودک باید  بسیار ایمن باشد لیزر Nd:YAG ایمن بود اما تنها بر بافت نرم موثر بود. با معرفی و تکامل لیزر های خانواده اربیوم دندان پزشکان اطفال لیزر موثر و ایمن در درمان ضایعات بافت نرم و سخت حفره دهان یافتند که خصوصیات آن شامل عمق نفوذ کم ، عدم صدمه حرارتی ، و خصوصیات انعکاسی کم است. 16
لیزر اربیوم بدون نیاز به بی حسی موضعی یا آرامبخشی برای درمان انکیلوگلوسیا، و یا فرنوم high pull که در تغذیه نوزاد اختلال  ایجاد می کند استفاده می شود و بلافاصله پس از درمان شیر دهی به کودک میتواند آغاز شود17. این لیزر در فیشور سیلانت هم استفاده می شود و سطح مینایی که با لیزر اربیوم درمان شود دارای خصوصیات مشابه با مینای اچ شده با اسید است.18

کاربرد لیزر در درمان های پریو دنتال

1.    تشخیص جرم و باکتری :
 ازفرایند لیزر فلورسنت استفاده می شود به این صورت که با تابش اشعه لیزر با طول موج خاص باکتری از خود نور فلورسانت ساطع می کند و پسخوراند این نور در کنترل جرمگیری کمک کننده است .19
Laser Dentistry کاربرد اشعه لیزر در دندانپزشکی
2.    از بین بردن باکتری ها:
به این صورت که با افزودن ماده رنگی به دندان جرم و باکتری آن را جذب می کنند و با تابش لیزر ماده رنگی رادیکال آزاد اکسیژن تولید می کند و باعث تخریب غشا و DNA ی باکتری می شود . که در کشتن باکتری ها در کمپلکس بیوفیلم و پلاک زیر لثه ای که هنگام استفاده از مواد آنتی میکروبیال باقی مانده است موثر است.20
3.    درمان peri-implantitis  . 21
به طور کلی دید مثبت جامعه نسبت به لیزر و کاربرد آن ارزش فراوانی در استفاده از این روش در درمان های نوین دارد. استفاده از این تکنولوژی باعث کاهش ترس و اضطراب ناشی از وسایل چرخنده ، کاهش سر و صدای توربین ، عدم نیاز به تزریق بی حسی ، کاهش زمان کار و درد و خونریزی کمتر می شود.
اما آنچه مهم است آماده کردن یک تیم کار آزموده در کنار تجربه کاری از مهمترین لوازم بهره وری مناسب از فناوری لیزر در کار های کلینیکی است.

- رضا عمید ، کاربرد لیزر در دندان پزشکی بالینی ، شایان نمودار 1385 ، فصل 2 ، ص 29-31
 
2-Hoji T. Effects of soft laser irradiation on dentinal pain. Gifu
Shika Gakkai Zasshi 1990;17:534-546.

3- L. J. Walsh. The current status of low level laser therapy in
dentistry. Part 2. Hard tissue applications. Australian Dental Journal 1997;425):302-6.

4- Hicks MJ, Flaitz CM, Westerman GH, Blankenau RJ, Powell GL, Berg JH. Caries-like lesion initiation and progression around
laser-cured sealants. Am J Dent 1993;6:176-180.

5- رضا عمید ، کاربرد لیزر در دندان پزشکی بالینی ، شایان نمودار 1385 ، فصل7- ص 129-132

6- F.Beer, K.Goharkhay, U.Schoop. Oral laser application. British library cataloguging in publication data 2006; chapter 7 : pages 315-330.

7- H. S. Malmström, S. M. McCormack, D. Fried and J. D. B. Featherstone. Effect of CO2 laser  on pulpal temperature and surface morphology: an in vitro study .journal of dentistry 2001;29(8): Pages 521-529.

8- LJ Walsh. The current status of laser applications in dentistry. Australian Dental Journal 2003;48:(3):146-155.

9- Freiberg RJ, Cozean C. Pulse erbium laser ablation of hard dental tissue: the effects of atomised water spray vs water surface film. SPIE 2002;4610:74-84.

10- Hicks MJ, Flaitz CM, Westerman GH, Blankenau RJ, Powell GL,Berg JH. Caries-like lesion initiation and progression around laser-cured sealants. Am J Dent 1993;6:176-180.

11-Tarle Z, Meniga A, Ristic M, Sutalo J, Pichler G. Polymerization of composites using pulsed laser. Eur J Oral Sci 1995;103:394-398.

12- Davies AK, Cundall RB, Dandiker Y, Sifkin MA. Photooxidation of tetracycline adsorbed onto hydroxyapatite in relation to the light-induced staining of teeth. J Dent Res
1985;64:936-939.

13- 16-Jose Yagüe-García, Antonio-Jesus España-Tost, Leonardo Berini-Aytés, Cosme Gay-Escoda . Treatment of oral mucocele - scalpel versus C02 laser. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2009 Sep 1;14 (9):e469-74.

14- P.S. van der Hem, J.M. Nauta, J.E. van der Wal and J.L.N. Roodenburg. The results of CO2 laser surgery in patients with oral leukoplakia: a 25 year follow up. Oral oncology 2005;41(1): Pages 31-37.

15- Petra Wilder-Smith, Anna-Marie A. Incision properties and thermal effects of three C02 lasers in soft Tissue. ORAL SURG ORAL MED ORAL PATHOL ORAL RADIOL IENDOD 1995;79:685-691.

16- C Cozean, CJ Arcoria, J Pelagalli and GL Powell. Dentistry for the 21st century? Erbium:YAG laser for teeth. J Am Dent Assoc 1997;128;1080-1087.

17- R.M. Pick and B.C. Pecaro, Use of the CO2 laser in soft tissue dental surgery. Lasers Surg Med 7 2 (1987), pp. 207–213.

18- Visuri SR, Gilbert JL, Wright DD, Wigdor HA, Walsh JT Jr. Shear strength of composite bonded to Er:YAG laser-prepared dentin. J Dent Res 1995;75(1):599-605.

19- Folwaczny M, Heym R, Mehl A, Hickel R. Subgingival calculus detection with fluorescence induced by 655 nm InGaAsP diode laser radiation. J Periodontol 2002;73:597-601.

20- Sarker S, Wilson M. Lethal photosensitization of bacteria in subgingival plaque from patients with chronic periodontitis. J Periodontal Res 1993;28:204-210.

21- G. E. Romanos. Laser  surgical tools in Implant  Dentistry  for the long-term prognosis of oral implants . May 2003, Pages 109-114

22- L. J. Walsh. The current status of low level laser therapy in
dentistry. Part 1. Soft tissue applications. Australian Dental Journal 1997;42:(4):247-54

23- K. -S. Kim. Advances of laser dentistry  in Korea and various factors of Er:YAG  laser  affecting the ablation rate of dental hard tissue . May 2003, Pages 45-50.

24- Joel M. White, Diana Gekelman and John Budd. Lasers  and dental soft tissues: reflections on our years of research. International congress series May 2003, Pages 13-19

25- Donald J. Coluzzi. Lasers  in  dentistry —wonderful instruments or expensive toys? . International congress series May 2003, Pages 83-90.

26- Anat Sharon-Buller DMD, MSc and Mordechai Sela DMD. CO2-laser treatment of ulcerative lesions .Oral surgery , Oral Medicine , Oral Pathology and Endodontics 2004;97(3): Pages 332-334.

27- Ishii, K Fujita and T Komori. Laser surgery as a treatment for oral leukoplakia .Oral oncology 2003;39(8): Pages 759-769.

28- Jengfen Liu. Nd:YAG laser  pulpotomy of human primary teeth . International congress series May 2003, Pages 251-256.

29- Kunio Awazu. Novel aspects of dental laser  and tissue interaction . International congress series May 2003, Pages 29-36.

30- Robert J. Cabay, Thomas H. Morton Jr, Joel B. Epstein  . Proliferative verrucous leukoplakia and its progression to oral carcinoma: a review of the literature.Journal of Oral Pathology and Medicine 2007;36(5): Pages 255-261.

31- John W. Frame. Recent progress with the CO2 laser  in oral surgery . International congress series May 2003, Pages 3-7.

32- Carlos de Paula Eduardo , , Fernanda de Paula Eduardo,  and Patricia Haypek. Restorative dentistry  and esthetics with  lasers  . International congress series May 2003, Pages 91-99.

33- Ljiljana G. Kesic,and Jovanovic R. Goran. The effect of soft laser  application in the therapy of periodontal abscess . International congress series May 2003, Pages 437-439.


Preview image: 
محل نشر یا ارائه:  کنگره 50 انجمن دندان پزشکی ایران
-:  دکتر فاطمه احمدی متمایل
مطالب مرتبط:  راهي ساده جهت تشخيص افتراقي ودرمان ضایعات برجسته شایع مخاط دهان برای دندان پزشکان
لیزر در دندان پزشکی

بازگشت به فهرست