مقالات همایش ها | پایان نامه ها | پژوهش-ترجمه | آزمون ها
مقایسه بالینی کاربرد تخصصی چهار نوع مسواک دستی رایج در ایران در حذف پلاک میکروبی سطوح دندان ها

مقایسه بالینی کاربرد تخصصی چهار نوع مسواک دستی رایج در ایران در حذف پلاک میکروبی سطوح دندان ها

دکتر الهام فخاری- استادیار گروه تخصصی پریو دانشکده دندان پزشکی گرگان
دکتر سید ابراهیم سید منیر- استادیار پروه تخصصی پریو دانشکده دندان پزشکی رشت

مقدمه
دو بیماری شایع پریود نشیوم ژنژیویت وابسته به پلاک و پریودنتیت مزمن می باشند که اولی یک وضعیت قابل برگشت و دومی، یک وضعیت غیر قابل برگشت می باشد که می تواند منجر به از دست دادن دندان ها شود.(1)بر طبق گزارشات، ژنژیویت ابتدایی ترین شکل بیماری پریودنتال، بیش از 75 درصد ا فراد بزرگسال و در بعضی جوامع نزدیک به 100 درصد افراد را تحت تأثیر قرار می دهد.(2) پلاک میکروبی به عنوان عامل اولیه و اصلی در پاتوژنز بیماری های پریود نتال شناخته شده است لذا کنترل و حذف آن نقش مهمی در پیش گیری از بیماری های پریودنتال که بعد از پوسیدگی به عنوان شایع ترین بیماری های دهان و دندان محسوب می شوند دارد.(3) بنابراین آموزش روش های کنترل پلاک به بیماران بایستی به عنوان یک تقدم در حرفه دندانپزشکی ادامه یابد. (2
پلاک دندانی یک لایه باکتریایی است که به سطوح دندان می چسبد. پلاک دندا نی در اصل از مجموعه ای از باکتری های پیچیده که در یک ماتریکس کوبو هیدراتی قرار گرفته اند تشکیل شده است و شامل تعداد کمی از سلول های اپی تلیالی، لکوسیت ها، ماکروفاژها و ترکیبات غیر آلی مثل کلسیم و فسفر نیز می باشد. این ساختار لایه ای به همراه مجموعه باکتری ها مقاومت بالایی را در برا بر اکثر ترکیبات آنتی باکتریال شیمیایی دارد و باعث می شود استفاده از روش های مکا نیکی بهداشت دهان به عنوان موثرترین روش برای برداشت پلاک باشد. (4) استفاده از مسواک دستی شایع ترین روش کنترل مکانیکی پلاک در دنیاست (5) و از زمان معرفی مسواک ها، طرح های گوناگونی از آنها خصوصاً در دهه اخیر به بازار آمده است. (6) بنابراین یافتن مسواکی که بتوا ند بهترین اثر را در حذف پلاک میکروبی داشته باشد می تواند در را هنمایی صحیح بیماران مورد استفاده قرار گیرد.
ا نواع مسواک های باتلرو oral B در چند دهه اخیر بیشترین کاربرد را در کنترل مکا نیکی پلاک میکروبی در ایران داشته ا ند و مطالعات گذشته به بررسی تفاوت برداشت پلاک مسواک های ذکر شده نپرداخته ا ند و از طرفی نیاز به معرفی مسواک برتر در برداشت پلاک میکروبی برای کنترل بیماری های پریودنتال در جامعه احساس می شود لذا در این تحقیق در صدد هستیم چهار نوع مسواک: باتلر 411 ،oral B plus40میلی متری نوع متوسط، Oral B cross action 35 میلی متری نوع نرم و oral B pulsar 35 میلی متری نوع نرم را از نظر توا نایی در برداشت پلاک میکروبی با هم مقایسه کنیم.

میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي در  سطوح باكال و لينگوال در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن
جدول: میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي در  سطوح باكال و لينگوال در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن

مواد و روش ها:
این مطالعه از نوع مداخله ای (تجربی)، مقایسه قرینه ای، یک سوکور و روش مراجعه مستمر می باشد در این تحقیق 12 بیمار (11 زن و 1 مرد) با دامنه ی سنی 26- 22 سال شرکت کردند مسواک های مورد مطالعه در این تحقیق از 4 نوع، باتلر 411 ،oral – B plus ، oral – B cross action  35 میلی متری نوع نرم ،oral – B pulsar میلی متری نوع نرم بودند. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر بیمار مورد نظر از مطالعه حذف می گردید :
- ابتلا به هر نوع بیماری سیستمیک
- ابتلا به هر نوع پریودنتیت یا ژنژیویت یا هر نوع افزایش حجم لثه
- مصرف هر نوع از انواع دخا نیات
- استفاده از هر نوع پروتز دندا نی یا دستگاه های ارتودنسی
- وجود هر نوع ناهنجاری دندا نی –  فکی که در کاربرد مکانیکی مسواک بر روی سطوح دندان ها تأثیر گذار است .
در هنگام شروع تحقیق رضایت نامه آگاهانه ای از بیمار اخذ می گردید و اطلاعات لازم برای تحقیق و ثبت نتایج در پرسش نامه ای که به این منظور تهیه شده بود درج می گردید.پس از تأیید سلامت پریود نشیوم بیماران توسط معاینه کلینیکی و رادیوگرافیک توسط متخصص و اطمینان از عدم ابتلای آن ها به هر یک از موارد ذکر شده در زمینه وارد کردن مراجعین در تحقیق رضایت کتبی و آگاهانه جهت شرکت در تحقیق از آنان اخذ می گردید .بیماران در روز آغاز مطالعه ( روز صفر ) توسط مجری طرح تحت جرم گیری و بروساژ کامل دندان ها قرار می گرفتند تا شاخص پلاک آنها بعد از استفاده از قرص های  آشکار کننده فوشین و با استفاده از شاخص Q & H اصلاح شده توسط Turesky  به صفر برسد سپس از بیماران خواسته می شد که طی 72 ساعت از هیچ روش مکانیکی و شیمیایی حتی فشار آب برای کنترل پلاک میکروبی خود استفاده نکنند پس از این دوره سه روزه یعنی در روز چهارم مطالعه ابتدا شاخص پلاک آنها در سطوح باکال و لینگوال دندان های 2تا7درهرکوادرانت محاسبه شد و سپس توسط یک پریودنتیست هر یک از این 4 قسمت توسط یکی از انواع 4 مسواک ذکر شده به صورت مرطوب و بدون خمیر دندان به مدت 30 ثانیه (15 ثانیه سطوح باکال و 15 ثانیه سطوح لینگوال) به روش modified  Bass
مسواک زده شد. از نوع مسواک بکار رفته در هر قسمت  مجری طرح اطلاعی نداشته  و این مسئله  توسط فرد متخصص برای هر بیمار در برگه ای جداگانه و سرّی ثبت و تا زمان اعلام نتایج آماری حفظ گردید.  با توجه به انتخاب 12 بیمار و 4 نوع مسواک و 4 قسمت تحت مطالعه در دهان هر فرد هر مسواک سه بار در طول مطالعه در هر یک از 4 قسمت بطور چرخشی تصادفی مورد مطالعه قرار گرفت مثلاً مسواک Aدر3 بیماردرکوادرانت راست بالا،در3بیماردرکوادرانت چپ بالا،در3بیمار درکوادرانت چپ پایین ودر3بیمار دیگر در کوادرانت راست پایین استفاده می شد. سپس شاخص پلاک این افراد توسط مجری طرح مجدداً با کمک شاخص Q & H اصلاح شده توسط Turesky  ثبت و اندازه گیری شدند .علت عدم استفاده از دندان های سانترال  در این تحقیق احتمال هم پوشانی اثر مسواک بر روی   دهانی مجاور و علت عدم استفاده ازدندان های مولرسواحتمال عدم امکان ثبت دقیق شاخص پلاک درسطوح این دندان ها بود .

یافته ها:
پس از تکمیل پرسشنامه و جمع آوری داده های خام، نتایج از نظر مقایسه میانگین شاخص های پلاک در مسواک ها توسط نرم افزار آماری SPSS 10 مورد بررسی و تجزیه و تحلیل آماری قرارگرفتند. گروه مورد مطالعه 12 نفر بادامنه سنی 26-22 سال بوده که همگی بطور موفقیت آمیزی مطالعه را به پایان رساندند و میزان از دست رفتن داده ها صفر بوده است. میانگین شاخص پلاک در حذف پلاک میکروبی سطوح دندان ها (باکال و لینگوال) با کاربرد مسواک های oral-B Plus ، Butler ، Pulsar و Cross action بترتیب  ،   ،   و  بود.(جدول )
پس از بررسي داده ها و با استفاده از آزمون آماري One way ANOVA مشخص گرديد كه تفاوت آماري معني داري در حذف پلاك ميكروبي از  سطوح باکال (733/0 P=), لینگوال(965/0 P=), فک بالا(415/0 P=),فک پایین(893/0 P=),دندان های قدامی(709/0 P=), دندان های خلفی(411/0 P=),سمت راست(782/0 P=)وسمت چپ(558/0 P=)بعد از مسواك زدن در 4 نوع مسواك مختلف مورد استفاده ديده نمي شود.(نمودارشماره ی1,2,3,4)
 با استفاده از آزمون آماري Paired T-test مشخص گرديد كه تفاوت آماري معني داري در حذف پلاك ميكروبي ازفك بالا درمقایسه با پايين  وسمت راست درمقایسه باچپ توسط مسواك هاي مورد مطالعه ديده نمي شود.تنها تفاوت آماري معني داري در حذف پلاك ميكروبي در  نواحي باكال و لينگوال دندانها توسط مسواك هاي OralB-Plus و Butler و Cross-action  ديده مي شود( 046/0P= و 017/0P= و 028/0P= ).
مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب سطوح باكال و لينگوال در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن

نمودار1: مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب سطوح باكال و لينگوال در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن


مقايسه میانگین تفاوت ايندكس پلاك ميكروبي بر حسب فك فوقاني و تحتاني در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن
نمودار2: مقايسه میانگین تفاوت ايندكس پلاك ميكروبي بر حسب فك فوقاني و تحتاني در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن

مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب دندانهاي قدامي و خلفي در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن
نمودار3: مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب دندانهاي قدامي و خلفي در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن

مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب دندانهاي سمت راست و چپ دهان در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن
نمودار4: مقايسه میانگین تفاوت ايندكس  پلاك ميكروبي بر حسب دندان هاي سمت راست و چپ دهان در 4 مسواك مورد استفاده قبل و بعد از مسواك زدن

بحث:
در تحقیق حاضر مقایسه تأثیر برداشت پلاک 4 مسواک دستی Oral-B Plus ، Butler ، oral-B Pulsar و oral-B Cross action در 12 بیمار بصورت مقایسه قرینه ای و یک سوکور انجام شده است. 4 مسواک مورد مطالعه تفاوتی در برداشت پلاک در سطوح، قوس ها و دندان های مختلف نداشته اند. تنها تفاوت قابل توجه از نظر آماری مربوط به سه مسواک Oral-B Plus ، Butler و Cross action در برداشت بیش تر پلاک از سطوح باکال نسبت به سطوح لینگوال بوده است که توجیه خاصی برای آن وجود ندارد. در مطالعه ای که توسط N.Claydon و همکارانش در سال 2000 با هدف مقایسه سه مسواک دستی انجام شدنتایج نشان دادند که بطور کلی تفاوت قابل توجهی میان سه مسواک در برداشت پلاک وجود ندارد فقط در برخی نواحی تفاوت هایی میان مسواک ها در برداشت پلاک دیده می شود که اگرچه از لحاظ آماری قابل توجه است ولی از نظر کلینیکی توجیه منطقی ندارد. . این مطالعه از لحاظ شاخص پلاک مورد استفاده، استفاده از متخصص برای مسواک زدن، مدت زمان مسواک زدن و نتایج مشابه با مطالعه حاضر است. فقط در این مطالعه میزان برداشت بیش تر پلاک را از سطوح باکال و فک بالا به علت دید و دسترسی بیش تر متخصص توجیه کرده است که با مطالعه حاضر مغایرت داشت.(7) در بررسی که توسط N.Claydon و همکارانش در سال 2000 با هدف مقایسه 5 مسواک دستی در 15 انجام شد نتایج نشان داد که هیچ طرح برتری از مسواک دستی وجود ندارد. هر چند برخی مسواک ها در برخی نواحی موثرتر عمل کرده اند که این تفاوت ها توجیهی نداشته و زمانی اهمیت دارند که این تفاوت ها در همه نواحی قابل توجه باشد. این مطالعه از لحاظ شاخص پلاک مورد استفاده، استفاده از فرد متخصص برای مسواک زدن و مدت زمان مسواک زدن مشابه مطالعه حاضر است و نتیجه کلی این مطالعه با مطالعه حاضر مغایرت ندارد. (6)در بررسی که توسط Christine B.Staudt و همکارانش در سال 2001 با هدف مقایسه تاثیر برداشت پلاک سه مسواک دستی انجام شد نتایج نشان داد
که میزان برداشت پلاک میان سه مسواک تفاوت قابل توجه آماری ندارد. نویسنده اذعان داشته که تغییرات فردی در استفاده از مسواک ها مهم تر از طرح مسواک است. این مطالعه به علت استفاده از نمونه ها برای مسواک زدن و سیستم آنالیز کامپیوتری برای ثبت پلاک با مطالعه حاضرمتفاوت است ولی نتایج کلی مبنی بر عدم تفاوت قابل توجه میان مسواک ها در برداشت پلاک مشابه مطالعه ی حاضر است.(8) در بررسی که توسط Christof E.Dorfer و همکارانش در سال 2001 روی 85 نفر با هدف مقایسه تاثیر برداشت پلاک 2 مسواک برقی انجام شد از لحاظ شاخص پلاک مورد استفاده و روش استفاده از مسواک ها بصورت تصادفی در کوادرانت ها مشابه مطالعه حاضر است.(9) در بررسی که توسط N.Claydon و همکارانش در سال 2002 روی 24 نفر با هدف مقایسه تاثیر برداشت پلاک 8 مسواک دستی انجام شد نتایج نشان دادند که 8 مسواک مورد مطالعه تفاوت قابل توجه آماری در برداشت پلاک ندارند.این مطالعه از لحاظ استفاده از فرد متخصص برای مسواک زدن و شاخص پلاک مورد استفاده  مشابه مطالعه انجام شده است و نتایج کلی آن نیزنتیجه ی مطالعه ی حاضر راتأیید می کند.(10)

نتیجه گیری:
طرح های متعددی از مسواک ها با هدف کمک به بهبود اثر برداشت پلاک تکامل پیدا کرده است ولی بر خلاف ادعای سازندگان آن ها تا به حال هیچ طرح برتری از مسواک های دستی در حذف پلاک مشاهده نشده است. مطالعه حاضر در تأیید یافته های سایر بررسی هایی که در این زمینه انجام شده تفاوت قابل توجهی میان 4 مسواک متداول در ایران در برداشت پلاک میکروبی از سطوح دندانها بدست نیاورده است. تفاوت بدست آمده در سه مسواک ذکر شده در برداشت بیش تر پلاک از سطوح باکال نسبت به  لینگوال اگرچه از لحاظ آماری قابل توجه است ولی چون توجیه قابل قبولی ندارد از لحاظ کلینیکی فاقد اهمیت می باشد. در پایان پیشنهاد می شود برای افزایش قدرت تعمیم دهی این مطالعه در تعداد نمونه ی وسیعترانجام شده و برای ثبت دقیق تر مقادیر پلاک از سیستم های آنالیز پلانیمتریک کامپیوتری استفاده شود.

Refrences:
1.Witt J./Bsoul    S./Tao    H.etal : The effect  of toothbrushing regimens on the plaque inhibitory properties of an experimental cetylpyridinium chloride mouthrinse . J clin periodontol  2006; 33 : 737 – 742.
2.Witt J./Ramji N./ Gibb R.etal : Antibacterial and antiplaque effects of a novel , alcohol – free  oral rinse with cetylpyridinium chloride. The journal of contemporary dental practice 2005; 6(1):1-9.
3.Leyes Borrajo J.L./Varelal G./Lopez C.etal :Efficacy of chlorhexidine  mouthrinses with and without alcohol : A clinical study  . J.of periodontol 2002;73 : 317 – 321.
4. Herrera D./Santos S./Ferrus J. etal : Efficacy of a O/15%  Benzydamine hydrochloride and o/o5% cetylpridinium chloride mouthrinse on  4-day de novo plaque formatic .J clin periodontol 2005; 32 : 595-603.
5. Vander Weijdan G.A./Timmerman M.F./Piscaer  M.etal : Effectiveness of an electrically active brush in the removal of over night plaque and treatment of gingivitis . J clin periodontol 2002 ;26: 699 – 704.
6. Claydon N./Leach K./Addy M.etal : Comparison  of a double  textured  prototype manual toothbrush with 3 branded products : J  clin  periodontol  2000 ; 27: 744 – 748.
7. Claydon N./Leach K./New Combe R.G. etal : The use of professional brushing to compare 3 toothbrush for plaque removal from individuals with gingival recession . J clin Periodontol 2000 ; 27 : 749 – 752.
8. Staudt B.C./ Kinzel S./Habfeld S. etal : Computer based intraoral image analysis of the clinical plaque removing capacity of 3 manual toothbrushes . J clin. Periodontol 2001 ;28 : 746 – 752 .
9. Dorfer E.C./ Berbig B./ Vonbethlen falvy R.E.etal : A clinical study to compare the efficacy of 2 electric toothbrushes in plaque removel . J clin periodontol 2001; 28 : 987 – 994.
10. Claydon N./Addy M./ Scratcher C. etal : Comparative professional plaque removal  study using  8  branded  toothbrushes . J  clin  Periodontol  2002 ; 29 : 310 – 316.



Preview image: 
کاربر مرتبط:  الهام فخاری | Fakhari
سید ابراهیم سید منیر | Seyedmonir
سال ایرانی :  1390
موضوع:  دندان پزشکی اجتماعی
پریو
Level:  Postgraduate

بازگشت به فهرست